Oneindig verlangen

'over' Georges Bataille

Gezondheid en de stem van de dood

“Wat de zin voor het heilige beweegt, is de ontzetting. Die zin nu sterft aan de krachteloosheid van de huidige mens: deze weet niet meer, en wil ook niet weten, dat niets méér fascineert dan de ontzetting. Wat ons de meeste schrik aanjaagt, is de dood; en in de ervaring van het heilige bevindt het bestaan zich in de buurt van de dood” (‘Het heilige in de twintigste eeuw, 12).

De dood lijkt een gebod uit te vaardigen, vandaag de dag misschien wel sterker dan ooit: ‘Gij zult niet …’. Komt het niet neer op: ‘Gij zult niet leven’? Een stem in ons zegt ons niet teveel te genieten: ‘Gij zult niet roken, niet drinken’, ‘Gij zult voldoende lichaamsbeweging nemen’.

De dood lijkt in onze cultuur, waarin het besef van de sterfelijkheid zoveel mogelijk gemeden wordt, wel de laatste heersende macht te zijn geworden. Laat hij zijn stem niet sterker horen dan ooit tevoren? We moeten immers van alles doen om die macht te negeren, zodat we denken het leven te behouden. We moeten vooral ‘gezond leven’. Zo worden we nog meer tot neurotische mensen die de sterfelijkheid niet kunnen verdragen, en die zich uit alle macht verzetten tegen alles wat ons leven zou kunnen aantasten. Angstdromen krijgen we ervan. Het zweet breekt ons uit – als het niet van de angst is dan wel van de fitnessoefeningen. Zijn we daarmee niet de korporaal van de dood: onderdanen die zich voegen naar de eisen van de meester? En dan maar geloven dat we het uit eigen beweging doen, dat we het zelf willen.

De media spinnen garen bij dit zelfgenoegzame geloof dat we de meester in ons eigen huis zijn. Ze vertellen ons maar al te graag hoe we gezond kunnen worden, en blijven. Niks ‘Gij zult’: ‘Gij wilt immers zélf’ tot de geslaagden van het leven behoren. De dood blijft zo op de achtergrond en ziet dat zijn macht wordt uitgedragen door de verkopers van het goede leven.